شرح مختصر الاصول
مؤلف: قاضی عضدالدین عبدالرحمن بن رکنالدین احمد بن عبدالغفار ایجی (701 یا 708 – 756یا760ق)
(موضوع – زبان): اصول فقه-عربی
کتابشناسی: کتاب حاضر شرح بر کتاب مختصر المنتهى الأصول ابن حاجب (متوفای 646ق) نوشته است. مصنف در مقدمه کتاب بعد از بیان مطالبی در مورد اصول فقه و نیاز به آن می نویسد:«کتب معتبره بسیاری در مورد اصول فقه نوشته و تألیفات مطول و مختصر در این علم شده است و کتاب مختصر ابی عمر و عثمان بن حاجب مالکی در بین علما در این زمینه مشهور است و علت آن حجم کم و کثرت عِلمّیت و نظم و نظام آن است لکن فهم آن مشکل است و برای همه قابل استفاده نیست و شرح زیادی هم فضلاء بر آن نداده اند و من دوست داشتم حقایق و دقایق آن را بنگارم به همین دلیل مدتی از وقت خود را صرف تلخیص مقاصد و مبانی آن کردم و در همه لحظات شاگردانم هم در این بحث مشارکت داشتند و می خواستند تا شرح بیشتری بدهم و املاء می کردم و بر آنان حد وسط را رعایت کردم» این شرح با عنوان «قال – اقول» بوده و در آن ابتدا از مبادی علم و فایده اصول فقه و مباحث الفاظ شروع کرده و سپس اصول عملی و مبحث قیاس و استحسان و اجتهاد و تراجیح مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
موجودی نسخه: سال ۱۳۰۷ در دو جزء چاپ سنگی شده است.,آستانه سنه۱۳۰۷ه
منابع: ریحانه الأدب ۱۴۳/۴
کاتب: نامعلوم
خط: نسخ
تاریخ کتابت: 1182 ه.ق
محل کتابت: نامعلوم
آغاز: بسمله و به ثقتی. الحمدلله الذی برأ الانام و عمّهم بالاکرام و الدعوه إلی دار السلام…و بعد فانّ من عنایه الله تعالی بالعباد ان شرع الاحکام و بیّن الحلال و الحرام سبباً یصلحهم فی المعاش و ینجیهم فی المعاد…
انجام: فیکون مقروناً برضاه و مقربا الی عفوه و رحمته و اصلح شاننا و اعمالنا و تقبلها منا و زادنا فیه فضل و انه المستعان و علیه التکلان و الله اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب قد تم فی شهر ربیع الاول من شهور سنه 1182 اثنان و ثمانین و مأه بعد الالف
انجامه: قد تم فی شهر ربیع الاول من شهور سنه 1182 اثنان و ثمانین و مأه بعد الالف
تصحیح و حاشیهنویسی: حواشی دارد- علامت مقابله دارد .
عناوین: شنگرف
مالکیت و مهر: قد دخل فی ملکی بالبیع الصحیح فی سنه 1210 العبد دخیل علی ابن شیخ محمد علی النجفی فمن ادعی خلاف المسطور بعد هذا فوالله من امر البغی و الجور و العدوان و الله لا یهدی القوم الظالمین
یادداشتهای مربوط به کتابخانه: مهر مستطیل (اموال دولتی وزارت معارف شماره3095)- نمره 255 .
برافزوده: فی العشر الاوسط من محرم الحرام سنه تسعمایه و تسع و ستین الهلالیه تذکره لصاحب الکتاب فخر ذوی الکبار و بحر الآداب اثابه الله ثواب الصدیقین و افاض علیه ما افاض علی کل عباده الصالحین و وفّقه لتکمیل نفسه النفیسه و تهذیب اخلاقه الشریفه میسّراً له خیر العالمین میسوراً ما ابتغی من عروجه من العلم …مبشراً بسعاده المزلین بشفاعه سیّد الکونین صلی الله علیه و آله …و رقم الاسطر …صدر بن منصور (نقطه چین ها در اثر صحافی آسیب دیده ناخوانا)-در یادداشت دیگر از امیر المؤمنین علیه السلام نوشته :من علمنی حرفا صیّرنی عبدا [چون این حدیث سند ندارد تصورم این بود در دوران معاصر این حدیث بر سر زبانها افتاده الان دیدم از چهار صد سال قبل رایج بوده است]
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
آسیبدیدگی: صفحات رطوبت خورده است.
برگ: 251 ورق-502ص سطر: 21 سطر
جلد: قطع وزیری تیماج سرخ ضربی با ترنج و سر ترنج و لچکی داخل ابر و باد الوان اندازه جلد: 16×26
تعداد عکس با جلد: 256 فریم
واقف: حسب الامر حضرت مستطاب حجه الاسلام آقای حاج شیخ مرتضی مد ظله خریده شد در سنه 1339
