الکافیه فی النحو «الفوائد الضیائیه»
مؤلف: اِبن حاجِب، ابوعمرو جمالالدین عثمان بن عمر (570-646ق)، ادیب، نحوی، مصری
(موضوع – زبان): ادبیات عرب(نحو)-عربی
کتابشناسی: شرح مزجی مختصر مشهوری است بر رساله « الکافیه » ابن الحاجب نحوی، که جامی برای فرزندش ضیاء الدین یوسف بن عبدالرحمن نگاشته است. این شرح توضیحی است و کمتر به گفتگو و بحثهای طولانی می پردازد. این شرح از مشاهیر شروح کافیه می باشد و می توان گفت که آنچه نکات شروح پیش دارا بوده با اضافاتی در این کتاب می باشد و از بدو تألیف تا کنون در مدارس قدیمه کتاب درسی بوده و خواننده آن از کتب دیگر در علم نحو بی نیاز می گردد. شارح این شرح را به مناسبت نام پسر خویش ضیاء الدین «الفوائد الضیائیه» نامیده است.
کاتب: علی ولد عبد الحسین بیدگلی
خط: نسخ
تاریخ کتابت: سنه 1252
محل کتابت: نامعلوم
آغاز: بسمله الحمد لولیّه، والصلاه على نبیّه، وعلى آله و أصحابه المتأدبین بآدابه أما بعد، فهذه فوائد وافیه بحل مشکلات الکافیه للعلامه المشتهر فی المشارق والمغارب الشیخ ابن الحاجب تغمّده الله بغفرانه…
انجام: بها الف التثنیه قبل هر نوین و هل تری هذا الشرح من السّواد الی البیاض العبد المذنب عبدالرحمن الجانی وفقه الله سبحانه فی وظایف عبودیّه للاعراض من مطالبه الاعراض تمت
انجامه: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب سنه 1252 تمت الکتاب علی ید اقلّ الطلبه علی ولد عبد الحسین بیدگلی. هر که خطّ مرا سیاه کند/ جگر شور اعلی کباب کند
موجودی نسخه: در انتشارات مکتبه الآداب قاهره 1431 ق چاپ شده است.
منابع: الذریعه ۵۶/۶
تصحیح و حاشیهنویسی: متن در حاشیه تصحیح شده است.
عناوین: شنگرف
مالکیت و مهر: قد دخل فی ملک اقل العباد حَ سَ ن عَ لِ ی شیرازی سنه 1267 حسن علی شیرازی فی سنه 1267
یادداشتهای مربوط به کتابخانه: سجع مهر مستطیل (اموال دولتی وزارت معارف شماره 3348) «هو» پنج قران قیمه شد فی 1307
برافزوده: ابتدای کتاب: مهمان پذیر باش که آیم به کلبه ات/ روزی که حال از آن قفس تنگنا رهی. لمحرّره علی رضا. من خرقه میدهم بگرو می نمی دهند/ آتشی فتد به خرقه بی اعتبار من. دانم که یار به دیده اغیار از چه داشت/ می خواست خون دیده ام از سر به در کند.
یادداشت انتهای کتاب: قال علی علیه السلام من حصّل یوم التعطیل فعطّل یوم التحصیل باسناد صحیح سنه 1267–آمدن من در نزد آقا میرزا ابوالقاسم بیستم شهر محرم الحرام 60 (در صحافی ناخوانا شده )-شروع کردن فی شهر تجرید 1 شنبه 3 ماه جمادی الثانی فی سنه 1367 فی سنه 1267 هجره النبویه -حاشیه تاریخ محرم سنه 1244 نوشته شده است.
حاشیه ورق 95: لباس کهنه قدر ،آدمی[ مرد عارف ] را کم نمی سازد/ اگر جوهر شناسی، تیغ را عریان تماشا کن
کاغذ: فرنگی آهار دار
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
آسیبدیدگی: ورق 188 پایین صفحه نوشته یک ورق افتاده در سمت چپ پایین صفحه در اثر مرمت کلمات از بین رفته است. ورق 193 سمت چپ پایین صفحه در اثر مرمت کلمات از بین رفته است.
برگ: 191 ورق – 385 ص سطر: 17 سطر
جلد: تیماج مشکی با عطف چرم اندازه جلد: 21×15
تعداد عکس با جلد: 196 فریم
واقف: وقف مدرسه فخریه طهران بتفصیل و شرایط سایر کتب مدرسه
