الکافیه فی النحو «الفوائد الضیائیه»
مؤلف: اِبن حاجِب، ابوعمرو جمالالدین عثمان بن عمر (570-646ق)، ادیب، نحوی، مصری
(موضوع – زبان): ادبیات عرب(نحو)- عربی
کتابشناسی: شرح مزجی مختصر مشهوری است بر رساله « الکافیه » ابن الحاجب نحوی، که جامی برای فرزندش ضیاء الدین یوسف بن عبدالرحمن نگاشته است. این شرح توضیحی است و کمتر به گفتگو و بحثهای طولانی می پردازد. این شرح از مشاهیر شروح کافیه می باشد و می توان گفت که آنچه نکات شروح پیش دارا بوده با اضافاتی در این کتاب می باشد و از بدو تألیف تا کنون در مدارس قدیمه کتاب درسی بوده و خواننده آن از کتب دیگر در علم نحو بی نیاز می گردد. شارح این شرح را به مناسبت نام پسر خویش ضیاء الدین «الفوائد الضیائیه» نامیده است. ابتدا و انتهای کتاب افتادگی دارد.
کاتب: نامعلوم
خط: نسخ
تاریخ کتابت: سده 12 ه.ق
محل کتابت: نامعلوم
آغاز موجود: و لها ما بین یسرب و یمن عرضها ما بین مکه و عدن او حکما مهملا کان او موضوعا مفردا او مرکبا و اللفظ الحقیقی کزید و ضرب و الحاکمی کالمنوی فی زید ضرب و اضرب اذ لیس من مقوله الحرف و الصّوت اصلا …
انجام موجود: فبذلک فلیفرحوا فیمن قرء علی صیغه الخطاب و عن مثل صدر و وید و حکم آخره ای آخر الامر فی الحقیقه عند البصریّین الوقف و النبأ عل السکون لانتفاء ما یقتضی اعرابه و هو حرف المضارع لان مشابهته (بقیه افتاده)
موجودی نسخه: در انتشارات مکتبه الآداب قاهره 1431 ق چاپ شده است .
منابع: الذریعه ۵۶/۶
تصحیح و حاشیهنویسی: متن در حاشیه تصحیح شده است حاشیه به نام سید نعمه الله و محمد حسن دارد.
عناوین: شنگرف
یادداشتهای مربوط به کتابخانه: سجع مهر مستطیل (اموال دولتی وزارت معارف شماره 3349)
برافزوده: ورق 1 : کلمات الملائکه «انّ فی الجنّه نهر من لبن/ لعلیّ و حسین و حسن»
ورق 4 حاشیه تاریه سنه 1271 دارد. حاشیه ورق 73 سمت راست تاریخ 1271 دارد. حاشیه ورق 127 تاریخ 1122 دارد.
شعر ورق 25 : در مقامی که کند لشکر عدل تو خروج/ جز به تقدیر مسلّم نبود عدل عمر/ عدل تقدیری تقدیر عدالت غلط است/ زانکه این مسئله معلوم شد از باغ فدک
حاشیه ورق 11 تاریخ سنه 1270 دارد. ورق 15 حاشیه سمت چپ: حرّره العبد المذنب حسین علی سنه 1212
کاغذ: ورق 6 و 9 کاغذ قرمز فرنگی
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
آسیبدیدگی: ورق 39 تا 43 و صدر ورق50 تا 54 و 80 روغن خورده است. ورق119 و 129 اثر سوختگی دارد. ورق 130 افتادگی دارد. حواشی صفحات فرسودگی و ریختگی دارد. برخی صفحات مرمت شده است.
برگ: 218 ورق – 436 ص سطر: 15 سطر
جلد: قطع رقعی تیماج مشکی عطف مشکی برجسته زرکوب اندازه جلد: 21×15
تعداد عکس با جلد: 222 فریم
