الکافیه فی النحو «الفوائد الضیائیه»
مؤلف: اِبن حاجِب، ابوعمرو جمالالدین عثمان بن عمر (570-646ق)، ادیب، نحوی، مصری
(موضوع – زبان): ادبیات عرب(نحو)-عربی
کتابشناسی: شرح مزجی مختصر مشهوری است بر رساله « الکافیه » ابن الحاجب نحوی، که جامی برای فرزندش ضیاء الدین یوسف بن عبدالرحمن نگاشته است. این شرح توضیحی است و کمتر به گفتگو و بحثهای طولانی می پردازد. این شرح از مشاهیر شروح کافیه می باشد و می توان گفت که آنچه نکات شروح پیش دارا بوده با اضافاتی در این کتاب می باشد و از بدو تألیف تا کنون در مدارس قدیمه کتاب درسی بوده و خواننده آن از کتب دیگر در علم نحو بی نیاز می گردد. شارح این شرح را به مناسبت نام پسر خویش ضیاء الدین «الفوائد الضیائیه» نامیده است.
کاتب: نامعلوم
خط: شکسته نستعلیق
تاریخ کتابت: 897 ه.ق
محل کتابت: نامعلوم
آغاز: بسمله الحمد لولیّه، والصلوه على نبیّه، وعلى آله و أصحابه المتأدبین بآدابه أما بعد، فهذه فوائد وافیه بحل مشکلات الکافیه للعلامه المشتهر فی المشارق والمغارب الشیخ ابن الحاجب تغمّده الله بغفرانه…
انجام: و المخففه المفتوحه ما قبلها تقلب الفاً کقولک فی اضربن اضربا تشبیها لها بالتنوین فان التنوین اذا انفتح ما قبلها تقلب الفا و اذا انضم او انکسر تحذف نحو اصبت خیرا و اصابنی خیرٌ و ختم لی بخیر اللهم اجعل خاتمه امورنا خیرا
انجامه: ضحوه السبت الحادی عشر من شهر رمضان المنتظم فی سلک شهور سنه سبع و تسعین و ثمانمأیه تم
موجودی نسخه: در انتشارات مکتبه الآداب قاهره 1431 ق چاپ شده است.
منابع: الذریعه ۵۶/۶
تصحیح و حاشیهنویسی: متن در حاشیه تصحیح شده است. حواشی به نام عبد الغفور و غفور دارد.
عناوین: عناوین و بعضی حواشی با شنگرف نوشته شده است.
برافزوده: یادداشت انتهای کتاب: نوشتم تا بماند یادگار من نمانم خط بماند روزگار کتبه اسمعیل بن …ابوجعفر سنه 1207– یادداشت دیگر تاریخ جمادی الاولی 1105 و نام کاغذ سمرقندی و کاغذ ترنج و نام حاجی محمد امین مولوی آمده است.
کاغذ: سمر قندی
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
آسیبدیدگی: جلد رطوبت شدید خورده مقداری از رنگ جلد رفته، جلد از شیرازه جدا شده است. بعضی از صفحات رطوبت خورده کلماتی از متن و حواشی ناخوانا است. حواشی بعضی صفحات مرمت شده است. در اثر صحافی و مرمت تعدادی از کلمات ناخوانا و از بین رفته است.
برگ: 157 ورق – 315 ص سطر: 19 سطر
جلد: قطع رقعی تیماج قهوه ای مجدول داخل نقش ابر و باد اندازه جلد: 18×12
تعداد عکس با جلد: 160 فریم
واقف: سجع مهر مربع: «بر طبق وصیت مرحوم آیت الله سرخهای وقف بر کتابخانه مدرسه مرحوم خان مروی گردید»؛ «جهت حفظ موقت در». سجع مهر افقی وقف بر کتابخانه مدرسه مروی (فخریه) تهران
