الکافیه فی النحو «الفوائد الضیائیه»
مؤلف: اِبن حاجِب، ابوعمرو جمالالدین عثمان بن عمر (570-646ق)، ادیب، نحوی، مصری
(موضوع – زبان): ادبیات عرب(نحو)-عربی
کتابشناسی: شرح مزجی مختصر مشهوری است بر رساله « الکافیه » ابن الحاجب نحوی، که جامی برای فرزندش ضیاء الدین یوسف بن عبدالرحمن نگاشته است. این شرح توضیحی است و کمتر به گفتگو و بحثهای طولانی می پردازد. این شرح از مشاهیر شروح کافیه می باشد و می توان گفت که آنچه نکات شروح پیش دارا بوده با اضافاتی در این کتاب می باشد و از بدو تألیف تا کنون در مدارس قدیمه کتاب درسی بوده و خواننده آن از کتب دیگر در علم نحو بی نیاز می گردد. شارح این شرح را به مناسبت نام پسر خویش ضیاء الدین «الفوائد الضیائیه» نامیده است.
کاتب: نامعلوم
خط: شکسته نستعلیق
تاریخ کتابت: سده 12 و 13ه.ق
محل کتابت: نامعلوم
آغاز موجود: و غیرهما فیمن قال ای فی قول من قال یعنی سیبویه و اتباعه انه ای الضارب فی الضار بک مصاف دون من انه غیر مضاف و الکاف منصوب المحل علی المفعولته و التنوین محذوف لایصال الضمیر لا لاضافه …
انجام: و المخففه المفتوحه ما قبلها تقلب الفاً کقولک فی اضربن اضربا تشبیها لها بالتنوین فان التنوین اذا انفتح ما قبلها تقلب الفا و اذا انضم او انکسر تحذف نحو اصبت خیرا و اصابنی خیرٌ و ختم لی بخیر اللهم اجعله خاتمه امورنا خیرا
موجودی نسخه: در انتشارات مکتبه الآداب قاهره 1431 ق چاپ شده است.
منابع: الذریعه ۵۶/۶
تصحیح و حاشیهنویسی: متن در حاشیه تصحیح شده است. حواشی به نام هندی دارد.
عناوین: عناوین شنگرف و بالای عبارات اصلی خط کشی با شنگرف
مالکیت و مهر: حاشیه ورق 51 سجع مهر بیضی نستعلیق (عبدالکریم) حاشیه ورق 62 سجع مهر بیضی نستعلیق (هاشم بن غلامرضا) – ورق 181 سجع مهر بیضی خط نسخ (ابن هاشم غلامرضا 1209)
برافزوده: حاشیه ورق 133 تاریخ 1243 دارد.
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
آسیبدیدگی: جلد فرسودگی شدید بدون جلد رویی است. کتاب رطوبت خورده اکثر صفحات فرسودگی شدید و شکسته و ناقصی دارد بسیاری از حواشی و متن ناخوانا است. بعضی صفحات مرمت شده است.
برگ: 197 ورق – 395 ص سطر: 17 سطر
جلد: قطع رقعی بدون جلد رو و جلد زیرین تیماج قهوه ای اندازه جلد: 18×10
تعداد عکس با جلد: 200 فریم
واقف: سجع مهر مربع: «بر طبق وصیت مرحوم آیت الله سرخهای وقف بر کتابخانه مدرسه مرحوم خان مروی گردید»؛ «جهت حفظ موقت در». سجع مهر افقی وقف بر کتابخانه مدرسه مروی (فخریه) تهران
