المستصفی فی علم الاصول (جلد اول)
مؤلف: ابوحامد محمد بن محمد غزالی (445- 505ق)
(موضوع – زبان): اصول فقه-عربی
کتابشناسی: مؤلف در مقدمه کتاب علوم را بر سه قسم میداند:عقلی محض مثل حساب و هندسه …و نقلی محض مثل احادیث و علم فقه و اصول فقه که این را اشرف علوم می داند سپس می گوید:«من کتب فراوانی در فروع فقه و اصول نوشتم و در علوم اخروی مثل احیاء العلوم و وجیزه جواهر القرآن و وسیطه ای مثل کیمیاء السعاده نوشتم سپس وارد در تدریس شدم » کتاب از جهت کیفی به روش تلفیقی ترتیب و تحقیق تألیف شده و از جهت کمی، اندازه میانهای بین ایجاز- که در «منخول» چنین بود و اطناب که در «تهذیب الأصول» بهکار رفته بود- میباشد.و نام آن را المستصفی یعنی میانگین ایجاز و اطناب قرار داده و خود نیز بدین مطلب اشاره کرده است.سپس در صدر کتاب نوشته این کتاب را در چهار قطب قرار داده است کتاب حاضر جلد اول و دو قطب را توضیح داده است و دو قطب دیگر(جلد دوم) در نسخه 515 آمده است .قطب اول :فی الاحکام و البدائه بها اوّلاً لانها الثمره المطلوبه القطب الثانی: فی الادله و هی الکتاب و السنه و الاجماع و بها التنبیه اذ بعد الفراغ من الثمره لا همّ من المعرفه المثمر. سپس ابتدا به اینکه چگونه شاخه های فراوان علم اصول را در چهار قطب گنجانده است می پردازد . این نسخه از روی نسخه 714 ه.ق استنساخ شده است.
موجودی نسخه: کتاب در مصر، مطبعه بولاق، چاپ سنگی، ج۳، ۱۳۲۲ق. ,طبع انظر المعجم ص/۱۴۱۴ ،طبع فی القاهره سنه۱۹۳۷م و مره ثالثه نشرته مکتبه المثنی چاپ شده است.
منابع: الذریعه 6/199
کاتب: نامعلوم
(موضوع – زبان): اصول فقه-عربی
کتابشناسی: مؤلف در مقدمه کتاب علوم را بر سه قسم میداند:عقلی محض مثل حساب و هندسه …و نقلی محض مثل احادیث و علم فقه و اصول فقه که این را اشرف علوم می داند سپس می گوید:«من کتب فراوانی در فروع فقه و اصول نوشتم و در علوم اخروی مثل احیاء العلوم و وجیزه جواهر القرآن و وسیطه ای مثل کیمیاء السعاده نوشتم سپس وارد در تدریس شدم » کتاب از جهت کیفی به روش تلفیقی ترتیب و تحقیق تألیف شده و از جهت کمی، اندازه میانهای بین ایجاز- که در «منخول» چنین بود و اطناب که در «تهذیب الأصول» بهکار رفته بود- میباشد.و نام آن را المستصفی یعنی میانگین ایجاز و اطناب قرار داده و خود نیز بدین مطلب اشاره کرده است.سپس در صدر کتاب نوشته این کتاب را در چهار قطب قرار داده است کتاب حاضر جلد اول و دو قطب را توضیح داده است و دو قطب دیگر(جلد دوم) در نسخه 515 آمده است .قطب اول :فی الاحکام و البدائه بها اوّلاً لانها الثمره المطلوبه القطب الثانی: فی الادله و هی الکتاب و السنه و الاجماع و بها التنبیه اذ بعد الفراغ من الثمره لا همّ من المعرفه المثمر. سپس ابتدا به اینکه چگونه شاخه های فراوان علم اصول را در چهار قطب گنجانده است می پردازد . این نسخه از روی نسخه 714 ه.ق استنساخ شده است.
موجودی نسخه: کتاب در مصر، مطبعه بولاق، چاپ سنگی، ج۳، ۱۳۲۲ق. ,طبع انظر المعجم ص/۱۴۱۴ ،طبع فی القاهره سنه۱۹۳۷م و مره ثالثه نشرته مکتبه المثنی چاپ شده است.
منابع: الذریعه 6/199
کاتب: نامعلوم
خط: نسخ زیبا
تاریخ کتابت: 1313 ه.ق
محل کتابت: طهران
آغاز: الحمد لله القوی القادر الولی الناصر اللطیف القاهر المنتقم الغافر الباطن الظاهر…اما بعد فقد تناطق علی التوافق قاضی العقل و هو الحاکم …ثم العلوم ثلاثه عقلیّ محض لاتجب الشرع علیه و لایندب الیه کالحساب و الهندسه و النجوم و امثاله من العلوم…
انجام: و هذا تمام الکلام فی القطب الثانی من الاصول یتلوه الذی یلیه القطب الثالث فی کیفیه استثمار الاحکام هذا هو المجلد الاول من کتاب المستصفی للعلامه المعروف و الاعجوبه المشهور ابی حامد محمد بن محمدبن الامام الغزالی نسبه الی غزاله قریه معروفه بطوس
انجامه: در ابتدای کتاب نوشته بسم الله تعال شأنه کتاب المستصفی العلامه المشهور ابی حامد الغزالی استکتبه فی مدینه طهران عاصمه ایران 1313
تصحیح و حاشیهنویسی: متن تصحیح شده علامت تصحیح دارد-
عناوین: عناوین شنگرف –
مالکیت و مهر: یادداشت مالک: «هو» دخل فی ملک الاحقر ابی طالب الموسوی سنه 1313 سجع مهر گرد کوچک با نقش( ابوطالب الموسوی ).
یادداشت مستنسخ: پس از سی سال دوندگی و تفتیش در نجف اشرف و کربلا و بغداد و اسکندریه و مصر و اسلامبول و ازمیر و مکه مکرمه و معظم بلاد ایران اصبهان و قزوین و زنجان و طهران و مشهد مقدس و غیرها به همراهی یکی از محدثین دوستان نسخه در بروجرد و از کتابخانه مرحوم مبرور حاجی محمد اسدالله ملقب بحجه الاسلام و از اعاظم علماء دوره خود بوده نیز تحصیل و استکتاب شد و آن نسخه تقریبا یکصد سال بعد از تصنیف نوشته شده بود این است که این نسخه نسخه مادر در ایران باشد کسانیکه بعد از من مالک این کتاب میشوند قدر این نسخه را بدانند زحمت در تصحیح هم بقدر الامکان کشیده شده چنان که زیاده از این زحمت تصحیح جلد ثانی را کشیده ام عناوین جلد را نوشته هر کس مسلط در اصول است قدر این کتاب را میداند کسیکه چندان بهره ندارد انتفاع او محدود خواهد بود امیدوارم بدست اهلش بیفتد که مرا هم فراموش نکند کتبه الاحقر ابو طالب محمد الموسوی 1316 .
یادداشتهای مربوط به کتابخانه: مهر مستطیل (اموال دولتی وزارت معارف شماره3066)-در انتهای کتاب با شنگرف نوشته هذا هو المجلد الاول من کتاب المستصفی للعلامه المعروف و الاعجوبه المشهور ابی حامد محمد بن محمد بن محمد الامام الغالی نسبه الی غزاله قریه معروفه بطوس کتبه بمینه طهران سنه 1313 من نسخه عتیقه سطرت سنه 714 ه.ق
برافزوده: یادداشت ابتداء کتاب نوشته با شنگرف: مصنفات الغزالی المرموق المذکوره فی هذا الکتاب 1-محل النظر(ج) 2-کیمیاء السعاده 3-جواهر القرآن 4- احیاء العلوم 5- المنخول(ج) 6-تهذیب الاصول معیار العلم 8-تهافت الفلاسفه(ج) 9-اساس القیاس 10- حقیقه القولین 11- فیصل التفرقه بین الاسلام و الزندقه(ج) 12-شفاء العلیل 13-المستصقی من الاصول(ج) و کانّه آخر مصنّف له 14-المبادی و الغایات رمزت لما عندی مما ذکر بحرف الجیم-
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
کاغذ: آبی روشن فرنگی مهر دار
برگ: 205 ورق-412ص- سطر: 19 سطر
جلد: قطع خشتی جلد مقوایی فرنگی ساز نقش ابر و باد اندازه جلد: 13×21
تعداد عکس با جلد: 209 فریم
واقف: حسب الامر حجه الاسلام حاج شیخ مرتضی دام ظله از حق الکتابه مدرسه فخریه مرحوم خان مروی طاب ثراه ابتیاع گردید سنه 1333
تاریخ کتابت: 1313 ه.ق
محل کتابت: طهران
آغاز: الحمد لله القوی القادر الولی الناصر اللطیف القاهر المنتقم الغافر الباطن الظاهر…اما بعد فقد تناطق علی التوافق قاضی العقل و هو الحاکم …ثم العلوم ثلاثه عقلیّ محض لاتجب الشرع علیه و لایندب الیه کالحساب و الهندسه و النجوم و امثاله من العلوم…
انجام: و هذا تمام الکلام فی القطب الثانی من الاصول یتلوه الذی یلیه القطب الثالث فی کیفیه استثمار الاحکام هذا هو المجلد الاول من کتاب المستصفی للعلامه المعروف و الاعجوبه المشهور ابی حامد محمد بن محمدبن الامام الغزالی نسبه الی غزاله قریه معروفه بطوس
انجامه: در ابتدای کتاب نوشته بسم الله تعال شأنه کتاب المستصفی العلامه المشهور ابی حامد الغزالی استکتبه فی مدینه طهران عاصمه ایران 1313
تصحیح و حاشیهنویسی: متن تصحیح شده علامت تصحیح دارد-
عناوین: عناوین شنگرف –
مالکیت و مهر: یادداشت مالک: «هو» دخل فی ملک الاحقر ابی طالب الموسوی سنه 1313 سجع مهر گرد کوچک با نقش( ابوطالب الموسوی ).
یادداشت مستنسخ: پس از سی سال دوندگی و تفتیش در نجف اشرف و کربلا و بغداد و اسکندریه و مصر و اسلامبول و ازمیر و مکه مکرمه و معظم بلاد ایران اصبهان و قزوین و زنجان و طهران و مشهد مقدس و غیرها به همراهی یکی از محدثین دوستان نسخه در بروجرد و از کتابخانه مرحوم مبرور حاجی محمد اسدالله ملقب بحجه الاسلام و از اعاظم علماء دوره خود بوده نیز تحصیل و استکتاب شد و آن نسخه تقریبا یکصد سال بعد از تصنیف نوشته شده بود این است که این نسخه نسخه مادر در ایران باشد کسانیکه بعد از من مالک این کتاب میشوند قدر این نسخه را بدانند زحمت در تصحیح هم بقدر الامکان کشیده شده چنان که زیاده از این زحمت تصحیح جلد ثانی را کشیده ام عناوین جلد را نوشته هر کس مسلط در اصول است قدر این کتاب را میداند کسیکه چندان بهره ندارد انتفاع او محدود خواهد بود امیدوارم بدست اهلش بیفتد که مرا هم فراموش نکند کتبه الاحقر ابو طالب محمد الموسوی 1316 .
یادداشتهای مربوط به کتابخانه: مهر مستطیل (اموال دولتی وزارت معارف شماره3066)-در انتهای کتاب با شنگرف نوشته هذا هو المجلد الاول من کتاب المستصفی للعلامه المعروف و الاعجوبه المشهور ابی حامد محمد بن محمد بن محمد الامام الغالی نسبه الی غزاله قریه معروفه بطوس کتبه بمینه طهران سنه 1313 من نسخه عتیقه سطرت سنه 714 ه.ق
برافزوده: یادداشت ابتداء کتاب نوشته با شنگرف: مصنفات الغزالی المرموق المذکوره فی هذا الکتاب 1-محل النظر(ج) 2-کیمیاء السعاده 3-جواهر القرآن 4- احیاء العلوم 5- المنخول(ج) 6-تهذیب الاصول معیار العلم 8-تهافت الفلاسفه(ج) 9-اساس القیاس 10- حقیقه القولین 11- فیصل التفرقه بین الاسلام و الزندقه(ج) 12-شفاء العلیل 13-المستصقی من الاصول(ج) و کانّه آخر مصنّف له 14-المبادی و الغایات رمزت لما عندی مما ذکر بحرف الجیم-
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
کاغذ: آبی روشن فرنگی مهر دار
برگ: 205 ورق-412ص- سطر: 19 سطر
جلد: قطع خشتی جلد مقوایی فرنگی ساز نقش ابر و باد اندازه جلد: 13×21
تعداد عکس با جلد: 209 فریم
واقف: حسب الامر حجه الاسلام حاج شیخ مرتضی دام ظله از حق الکتابه مدرسه فخریه مرحوم خان مروی طاب ثراه ابتیاع گردید سنه 1333
