باغ ارم در آداب عجم (خردنامه)
مؤلف: سعیدی قمی ، محمد حسین بن محمد تقی( وفات مؤلف پس از ۱۳۴۵ ) «استادی»
(موضوع – زبان): اخلاق – فارسی
کاتب: مؤلف
خط: نستعلیق شکسته و تحریری
تاریخ کتابت: 1330 ه.ق
محل کتابت: طهران
آغاز: بسمله روزی از ایام بهار که جهان از صفا چون عارض بتان فرخسار بود با یکی از دوستان راه بوستان گرفته در چمن چند تن از اطفال ماه رخسار عجم دیدم …
انجام: ای که مشتاق منزلی مشتاب پند من کار بند و صبر آموز اسب تازی چو تک رود بشتاب شتری آهسته میرود شب و روز و در آخر با من گفت جز که در کار دین و جستن علم در همه کارها مکن تعجیل
کتابشناسی: در مورد زندگینامه مؤلف منابعی یافت نشد از روی نوشته های مولف و تاریخ روی کتاب معلوم میشود در اواخر دوره قاجاریه بوده و نویسنده اهل علم و فضل و احتمالا از طلاب یا اساتید مدرسه مروی بوده است حضرت آیت الله استادی نوشته کتاب چهار جلد است ولی از جلد چهارم چیزی نیافته است . سه جلد از این کتاب در مدرسه مروی موجود است که شامل سه کتاب خردنامه و بهاریه و خزانیه است هر سه جلد توسط مؤلف وقف کتابخانه مدرسه مروی گردیده است کتاب حاضر خردنامه باغ ارم در آداب عجم در موضوع اخلاقی و ادبی به زبان فارسی و عربی است نویسنده با تسلطی که بر آیات و احادیث و شعر و ادبیات عربی و فارسی دوره قاجاری دارد سعی میکند موضوعات مختلف اخلاقی را در غالب خاطرات شخصی خود و دیدار با افراد مختلف بیان کند. مؤلف در ابتدای کتاب می نویسد:« کتاب مستطاب باغ ارم مشتمل است بر چهارده گلزار .گلزار اول: در ستایش حضرت پروردگار. دویم: در مدح رسول مختار و اهل بیت اطهار. سیم: در شطری از اخلاق . چهارم: در عقل و ادب. پنجم: در فضل علم و اقسام آن . ششم: در قضا و قدر و جبر و اختیار. هفتم: مشتمل است بر پانزده گلبن . هشتم: در آداب معاشرت و مکالمه . نهم: در صدق و راستی . دهم: در امر بآسان گرفتن کارها . یازدهم: در اخذ مال و دستور در کسب و معاش . دوازدهم: در تحریص بر عمل و تحذیر از کسل . سیزدهم: دستور در باب تکدی و سؤال . چهاردهم: مشتمل بر شش دسته گل رنگارنگ .»
نمونه سبک نوشتاری نویسنده :«پدری را دیدم که با پسر خود میگفت جان پسر تا میتوانی در حسن اخلاق خود مواظب و مراقب باش که بزرگان : فان کانت الافعال یوما لاملها *کمالا فحسن الخلق ابهی و اکمل..پس عرض کرد ای پدر بزرگوار خوبست مختصری از صفات رویه و حمیده بیان فرمائید که از آنها اجتناب و بدینها تمسک و تشبث جوئیم… »
موجودی نسخه: جلد اول در سال 1305 شمسی چاپ سنگی شده است .
منابع: نسخه های خطی مدرسه مروی نسخه اصل است .
تصحیح و حاشیهنویسی: حواشی از خود مؤلف دارد.
عناوین: علائم شنگرف
یادداشتهای مربوط به کتابخانه: مهر مربع (اموال دولتی وزارت معارف شماره3392)
برافزوده: چون به گلزار ارم کرد تجلی نورش/سبز گردید و خزان کرد چه زائل شد نور/-صفحه زیادی بعد از 13 و ص 144 و ص 220 و ص 230 – مؤلف در ابتدای کتاب آورده:«شایسته باشد از برای اهل این عصر که محتاج به تهذیب اخلاق هستند این کتاب شریف را مستأنس خود قرار دهند که بینا و بین الله همه لئالی در ادب بلسان عجم هنوز نوشته نشده و قدر او را باید دانست و تضییع حقش نباید کرد فَإِنَّ اللَّهَ لَا یُضِیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِینَ محمد تقی 1331»اعتقاد مؤلف این است که این کتاب میتواند به عنوان کتاب اخلاقی در جامعه استفاده شود مع الاسف بر روی این کتاب و مجلدات بعدی تحقیق کاملی صورت نگرفته و جلد یک آن تنها یک بار در سال 1305 شمسی چاپ سنگی شده در کتابخانه مجلس ثبت است
رکابهدار.
جزو: ۸ برگی
آسیبدیدگی: ورق 18 سه سطر پاک شده است .صدر صفحات رطوبت خورده است
برگ: 138 ورق – 275 ص- سطر: 15 سطر
جلد: قطع خشتی تیماج قهوه ای .
اندازه جلد: 22×18
شماره 601
تعداد عکس با جلد: 140فریم
واقف: موقوفه مرحوم حاج شیخ محمد حسین مؤلف کتاب به کتابخانه مروی است مهر مربع خط نستعلیق( وقف مدرسه مروی 1296)-
