عیون اخبار الرضا
مؤلف: شیخ صدوق، ابوجعفر محمد بن على بن حسین بن موسى بن بابویه قمى (۳۰۵ -۳۸۱ق)
(موضوع – زبان): حدیث-عربی
کاتب: میر محمد جعفر ابن میر غیاث الدین محمد الحسینی التبریزی
خط: نسخ
تاریخ کتابت: فی 1076
محل کتابت: نامعلوم
آغاز: بسمله الحمد لله الواحد العزیز الجبار الرحیم الغفار فاطر الارض و السماء.. قال ابو جعفر محمد بن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه القمی الفقیه نزیل الری مصنف هذا الکتاب رحمه الله اعانه الله علی طاعته و وفقه لمرضاته …
انجام: فقال الترکی قد ظهر لی من امر هذا المشهد ما صح لی و قد آلیت علی نفسی ان لا افادق هذا المشهد ما بقیت علی ساکنه الف الف تحیه و الف الف سلام
کتابشناسی: شیخ صدوق رحمت الله علیه در مقدمه کتاب بعد از حمد و ثنای الهی و شهادت بر نبوت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و شهادت بر امامت امیر المؤمنین و ائمه معصومین علیهم السلام خود را معرفی کرده میفرماید مصنف این کتاب دو قصیده از قصاید صاحب الجلیل کاف الکفاه ابی القاسم اسمعیل بن عباد در اهداء سلام و مدح و ثنای امام رضا علیه السلام را دریافت کرده است و ایشان هم به پاس خدمات صاحب بن عباد کتاب عیون اخبار الرضا را به او هدیه میدهد سپس شیخ در دیباچه مینویسد: «هدیهای بهتر از این کتاب که از معارف بیکران امام رضا(ع) تألیف شده نیافتم تا در پاسخ دو قصیدۀ ابن عباد بفرستم».ابتدا متن دو قصیده را آورده و بعد از آن ابواب کتاب را ذکر میکند این کتاب در 71 باب آمده است در این کتاب احادیثی درباره تاریخ زندگانی، شخصیت و سخنان نورانی حضرت امام رضا(ع) در زمینه مسائل مخلتف تاریخی، فقهی، اخلاقی و عقیدتی به نگارش درآورده است کتاب در دو جلد تنظیم شده است در جلد اول بیست و نه باب را آورده است و در جلد دوم از باب سی ام تا انتهاء کتاب است نسخه های موجود در مدرسه مروی از کاملترین نسخه ها است
انجامه: وفق باتمام هذه الرساله… میر محمد جعفر ابن میر غیاث الدین محمد الحسینی التبریزی … فی العشر الاول من الشهر الخامس من السنه السادس من العشر السابع بعد الالف حامدا و مصلیا من الهجره النبویه فی 1076
موجودی نسخه: این کتاب در سنه ۱۲۷۵ در ایران چاپ سنگی شده است؛ و بعد از آن بارها توسط ناشران مختلف تصحیح و چاپ شده است .
منابع: الذریعه ۳۷۵/۱۵-۳۷۶
تصحیح و حاشیهنویسی: متن تصحیح شده است. حواشی با علامت ( م ت) نویسنده حواشی مجذوب تبریزی است .
عناوین: عناوین شنگرف
مالکیت و مهر: سجع مهر بیضی خط نستعلیق (عبده محمد بن محمد شفیع الحسینی )-یادداشت تملک :کیف اقول هذا ملکی و الملک لله الواحد القهار و انا العبد المذنب الراجی المتشبث بذیل ائمه الاطهار علیهم صلوات الله الملک الجبار احوج المخلوق الی الله الغنی و افقر المرئوس الی رحمه ربه المغنی ابن بهاء الدین محمد محمد شفیع الحسینی حره فی یوم اللجزاء اوایل شهر جمیدی الاولی من شهور سنه 1166 سجع مهر بیضی خط نستعلیق (محمد شفیع بن بهاءالدین محمد الحسینی )
برافزوده: یادداشتهای کتاب: در صفحه اول روش شکستن تخم مرغ برای چشم زخم را آورده-ذیل آن دعای استفاده از تربت سید الشهدا را نوشته- در کنار آن این شعر شافعی را آورده :انا عبد لفتی انزل فیه هل اتی *** الی متی اکتمه ، اکتمه الی متی» صفحه چهارم صد کلمه از کلمات قصار امیر المؤمنین علیه السلام را آورده ورق 5 مناجات حضرت داود علی نبینا و علیه السلام آمده: (الهی غَارَتْ النُجُومُ فی السَّمَاء وَ هَجَعَتِ العُیُونُ و الطیر فی ظل مسکنتها و انت سیّدی لاتنام…) -اشعاری است در منقبت امام رضا علیه السلام شعر :وقالوا علی علا قلت لا / فإن العلا بعلی علا/و ما قلت فیه بقول الغلات / و ما کنت احسبه مرسلا / و لکن أقول کقول النبی / وقد جمع الخلق کل الملا / الا انّ من کنت مولیً له / یوالی علیاً و الّا فلا / -اشعار از شیخ بهایی: هر شام و سحر ملائک علیین/آیند به طرف حرم خلد برین/مقراض به احتیاط زن، ای خادم/ترسم ببری، شهپر جبریل امین – شعر از ملّا معصوم فراش : هر شام و سحر به زلف خود حور العین/ جاروب کند غبار این خلد برین/ گَردَش چو رسد به عرش از روی شرف/ چون سرمه کشد به چشم، جبریل امین
در انتهای کتاب اشعار ناقوسیه به همراه روایت آن آمده است .اشعار زیادی در انتهای کتاب آمده برای نمونه : لا تظلمنّ اذا ما کنت مقتدراً/ فالظلم آخره یأتیک الندم -ایضا لمحرّره : قد ذاب جسمی نحو لا کاد کالعدم / نارٌ تحرک فی الاحشاء و القلب مضطرم
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
آسیبدیدگی: کتاب رطوبت و روغن خورده اکثر صفحات انتهای کتاب مرمت شده است.
برگ: 235 ورق-472ص- سطر: 21 سطر
جلد: قطع رحلی تیماج سرخ ضربی با ترنج و سر ترنج گل و مرغ و مجدول.
اندازه جلد: 19×29-
شماره 86عکس با جلد240فریم
واقف: محمد شفیع ابن بهاء الدین محمد الحسینی
بسم الله خیر الاسماء وقفت هذا الکتاب بعون الله الملک الوهاب لجمیع الطلاب من فرقه النّاجیه الاثنی عشریه من دین المستطاب لیعود ثوابه لاجله فی یوم الحساب و فوّضت التولیه لنفسی و بعدی لاعلم اولادی و اولاد اولادی هکذا من البطون و الاصلاف حرره الفقیر الی الله سجع مهر مربع خط نستعلیق( محمد شفیع بن بهاءالدین محمد الحسینی )
یادداشت صفحه 3 : تقدیم نمودم بمدرسه مروی که انشاء الله آقایان طلاب شرع نبوی استفاده نموده و این جانب را از دعای خیر فراموش نفرمایند یوسف پزشکیان قزوینی9/9/39 –
