کافی (اصول)
مؤلف: ثقهالاسلام کلینی، ابوجعفر محمّد بن یعقوب بن اسحاق ورامینی رازی معروف به کُلِینی، (متوفى 328ق)
(موضوع – زبان): حدیث-عربی
کاتب: نامعلوم
خط: در متن نسخ معرب است . در عناوین ثلث است.
تاریخ کتابت: تحریر سده 11 و 12 (استادی)
محل کتابت: نامعلوم
آغاز: بسمله، الحمدلله المحمود لنعمته، المعبود لقدرته، المطاع فی سلطانه المرهوب لجلاله، المرغوب إلیه فیما عنده النافذ أمره فی جمیع خلقه علا فاستعلی و دنا فتعالی ..اما بعد فقد فهمت یا اخی ما شکوت من اصطلاح اهل دهرنا علی الجهاله …
انجام: قال رسول الله صلی اله علیه و آله امحوا کتاب الله و ذکره باطهر ما تجدون و نهی ان یحرق کتاب الله و نهی ان یمحی بالاقلام علی بن ابراهیم عن ابیه عن ابن ابی عمیر عن محمد بن اسحق بن عمار عن ابی الحسن موسی علیه السلام فی الظهور(ای الجلود) التی فیها ذکر الله عز و جل قال اغسلها
کتابشناسی: مرحوم کلینی در مقدمه کتاب بعد از حمد و ثنای الهی و مطالب دقیقی در مورد توحید و ارسال رسل و پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و نزول قرآن و ائمه علیهم السلام آورده و شکایت و درد دلی میکند از همدست شدن مردم آن روزگار با جهالت و نادانی و دوریشان از دانش…و این مطالب را برای کسی مینویسد که از ایشان درخواست کرده تا کتابی جامع در علوم دین بنویسد که برای شیعیان کافی باشد و نیاز ایشان به منابع اهل بیت علیهم السلام را بر طرف سازد (مقدمه مولف بسیار دقیق و خواندنی است ) مرحوم کلینی کتاب کافی را را به سه قسمت تقسیم کرده است اصول کافی ،فروع کافی و روضه کافی . بخش اول در زمینه اعتقادات است بخش دوم فروع متعلق به روایات فقه است بخش سوم روضه متعلق به تاریخ و سیرت معصومین علیهم السلام و نوادر است . اصول کافی را از کتاب عقل و جهل شروع می کند و علت آغاز کتاب از باب عقل را اینگونه میفرماید : اول حقیقتی که این نوشته را با آن آغاز می نمایم و کتاب خود را با آن می گشایم کتاب عقل و فضایل دانش و رفعت مرتبه اهل آن و بزرگواری شخصیت شان و نقصان جهل و بی شخصیت بودن اهل آن و سقوط منزلت ایشان است چرا که عقل چون قطب آسیا است که چرخ تکلیف بر محور آن میچرخد و سپس در باب وجوب علم آموزی و صفت علم ،اصناف علم ،ثواب عالم و متعلم و صفت علماء و..احادیثی می آورد در باب حجت میفرماید :من کتاب حجت را تا حدی مبسوط و مشروح قرار دادم گرچه به اندازه ای که شایسته بود آن را کامل نکردم زیرا خوش نداشتم از حظ و نصیب آن بکاهم .
در مجموع ابواب اصول کافی به شرح زیر است کتابُ العقل و الجهل کتاب فَضل العِلم که در ۲۲ باب شکل گرفته است کتابُ التَوحید که دارای ۳۵ باب است کتابُ الحُجَّهکه خود شامل ۱۳۰ باب است و احادیثی در آن جمع شده ضرورت امامت، اسامی امامان شیعه، صفات ائمه، زندگی آنان و دلایل اثبات امامت ایشان را بیان میکنند کتابُ الایمان والکُفر که دارای ۲۰۹ باب است کتابُ الدعاء با ۶۰ باب کتابُ فَضل القرآن در ۱۴ باب کتابُ العِشْرَه که دارای ۲۹ باب است.کل احادیث کافی بیشتر از شانزده هزار است کتاب کافی یکی از کتب اربعه شیعه امامیه است شروح و حواشی بر کافی نوشته شده است که بهترین آنها مرآه العقول علامه مجلسی رحمه الله است . ویژگی این نسخه موجود در مدرسه مروی که از نفیس ترین نسخه هاست کامل بودن آن است و دریک جلد اصول کافی جمع شده است و حدود هزار صفحه در قطع رحلی است .
موجودی نسخه: مکرر توسط ناشران داخلی و خارجی چاپ شده است .
منابع: ذریعه ۲۴۵/۱۷-۲۴۶،
تصحیح و حاشیهنویسی: متن در حاشیه تصحیح شده است – نسخه علامت مقابله دارد-حواشی فراوان با علامت (ق) و( م ق ر) غفر الله له دارد-حواشی به نام م ح ق – حواشی به نام صالح اصلحه الله -شرح استاذنا و مولانا محمد صالح -حواشی به نام( ا م ن )–- تفسیر سید حیدر آملی . مصباح . مجمع البحار . نهایه . جوامع الجامع . نقل من معانی الاخبار .
عناوین: زرین و شنگرف است .
آرایهها: جلد نفیس با ترنج زرین و نقش گل سبز و زرد و حواشی اسلیمی داخل ترنج و چهار سر ترنج و لچکی زرکوب لایه داخل تیماج سرخ با ترنج و سر ترنج و نقش گل با رنگهای زرد و سرخ و سبز و لاجورد و مجدول بسیار نفیس است–هفت سر لوح زرین دارد – سر لوح اول : ورق 3 سرلوح مزدوج مرصع با گلها و رنگهای مختلف مجدول حواشی شنگرف و زنگار بین سطور طلا اندازی با نقشهای اسلیمی سرلوح دوم ورق 66 : مزدوج مذهب مرصع مجدول به زر و لاجورد و زنگار و شنگرف درون کتیبه با خط ثلث و شنگرف نوشته (کتاب الحجه من مؤلفات محمد بن یعقوب الکلینی رحمه الله )- سرلوح سوم : مزدوج مذهب مرصع مجدول به زر و لاجورد و زنگار و شنگرف درون کتیبه با خط نستعلیق نوشته (قوله علیه السلام و لم یجعل الله له بعد ذلک عطف علی…صالح ره ) سرلوح چهارم ورق 249 : مزدوج مذهب مرصع مجدول زنجیره دار با زر و زنگار و حاشیه شنگرف درون کتیبه با خط ثلث و شنگرف نوشته (کتاب الایمان و الکفر من مؤلفات محمد بن یعقوب الکلینی رحمه الله )- سرلوح پنجم ورق 417 : مزدوج مذهب مرصع مجدول زنجیره دار با گلهای صورتی و حاشیه شنگرف درون کتیبه با خط ثلث و شنگرف نوشته (کتاب فضل الدعاء من مؤلفات محمد بن یعقوب الکلینی رحمه الله )صفحات مجدول زرد و لاجورد – سرلوح ششم ورق 467 : مزدوج مذهب مرصع مجدول زنجیره دار با زر و زنگار و حاشیه شنگرف درون کتیبه با خط ثلث و شنگرف نوشته (کتاب فضل القرآن من مؤلفات محمد بن یعقوب الکلینی رحمه الله ) قسمتی از تذهیب آسیب دیده – سرلوح هفتم ورق 482: مزدوج مذهب مرصع مجدول زنجیره دار با زر و زنگار و حاشیه شنگرف درون کتیبه با خط ثلث و شنگرف نوشته (کتاب العشره من مؤلفات محمد بن یعقوب الکلینی رحمه الله )صفحات مجدول زرد و لاجورد حواشی صفحه اول اسلیمی با گل و بوته است .
یادداشتهای مربوط به کتابخانه: قیمت چهل و پنج تومان 1307 است !
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
آسیبدیدگی: صفحه اول رطوبت باعث نشت جوهر شده متن خوانا است . پشت جلد آسیب دیده مقداری از لچکی پایین از بین رفته – بعضی صفحات رطوبت خورده به متن آسیبی نرسیده است.
برگ: 494 ورق -990ص-سطر: 20 سطر
جلد: قطع رحلی تیماج مشکی
اندازه جلد: 24×36 شماره 8
تعداد عکس با جلد: 498 فریم
واقف: محمد حسین خان مروی 1229
