شرح التذکره التکمله فی شرح التذکره نسخه دوم
مؤلف: محمّد بن احمد خفرى (متوفای 942ق یا 957ق)، ملقّب به شمسالدین حکیم، ریاضیدان
(موضوع – زبان): هیأت و نجوم
کاتب: سلیمان الفیروز آبادی
خط: نسخ
تاریخ کتابت: سنه 1079 ق
محل کتابت: دار العلم شیراز
آغاز: بسمله تعالیت یا ذا العرش الاعلی و ما اعظم شانک و تبارکت یا مبدع السماوات العلی…و بعد فیقول الفقیر الی الله الغنی محمد بن احمد الخفری لمّا کان اجلی العلوم بیانا و اوثقها تبیانا هو علم الهیئه الذی انکشف به اسرار المبدعات…
انجام: فکان خمساً و عشرین الف الف و اربعمائه و اثنی عشر الفا و ثمانیه و تسعه و تسعین فرسخاً هذا منتهی الابعاد المعلومه المقادیر و اما بعد محدب الفلک الاعظم فلا یعلم الا الله سبحانه و تعالی
کتابشناسی: کتاب حاضر شرح محمد خفری به نام «تکمله» بر تذکره از خواجه نصیر طوسی (۵۹۷-۶۷۲) است.
خواجه کتاب تذکره را در چهار باب به ترتیب زیر بخشبندی کرده است:
باب یکم: در موضوع کلی علم و تعریف آن و علم هیئت است، در دو فصل، فصل یکم هندسیات، فصل دوم طبیعیات.
باب دوم : ترتیب هیئت اجرام علویه در چهارده فصل :
فصل اول: در بیان استِدارهِ السماء حسّاً
فصل دوم: در ترتیب اجرام اعلی و اسفل
فصل سوم: دوائر عظمی مشهوره
فصل چهارم: اوضاع حرکت کواکب و اسباب آن
فصل پنجم: استناد به حرکات مختلفه در رویتهای معلومه و اختلاف آنها
فصل ششم: افلاک خورشید و حرکات آنها و احوال خورشید
فصل هفتم: در افلاک قمر حرکات آن
فصل هشت: در فلکهای عطارد و حرکات طولانی آن
فصل نُه: در باقی افلاک علویه و زهره و دیگر سیارات
فصل ده: عروض کواکب پنجگانه
فصل یازده : حلّ برخی اشکالات وارده بر حرکات کواکب (16 اشکال )
فصل دوازده: اختلاف مناظر از جهت بعد بین موضع کواکب مرئی و حقیقی
فصل سیزده: اختلاف نور ماه در خسوف و کسوف و ازمان بین خسوفین و کسوفین
فصل چهاردهم: نطاق ها و احوال ظهور و اختفاء و اقرامات
باب سوم: هیئت زمین، در دوازده فصل: فصل۱)مجملات و اقلیم های هفتگانه/ فصل۲)خط استوا/ فصل۳)عرض کمتر از ۹۰درجه/ فصل ۴)عرض برای شب و روز/ فصل۵)عرض بیش از میل کلی/ فصل۶)عرض ۹۰درجه/ فصل۷)مطالع بروج/ فصل۸)اندازه شبانه روز/ فصل۹)بامدادان، شفق/ فصل ۱۰)اندازه ساعت/ فصل۱۱)درجه گذرگاه ستارگان/ فصل۱۲) معرفت خط نصف النهار
باب چهارم: در معرفت مقادیر ابعاد فاصله ستارگان است در هفت فصل : فصل۱)مساحت کره زمین/ فصل۲)فاصله های ماه/ فصل۳)اندازه قطرهای ماه/ فصل۴)قطر خورشید/ فصل۵)دیگر فاصله های ستارگان زیرین/ فصل۶)فاصله ستارگان فرازین و جرم آنها/ فصل ۷) در فاصله ستارگان ثابت است.
نسخه حاضر نفیس تر است.
انجامه: و قد وقع الفراغ عن شرح التذکره للاحباب و تبصره لاولی الالباب علی حسب اقصار الحال مع تراحم الآسال و نظر التفرق بالباب یوم الخمیس شهر شعبان المعظم سنه 1079 در دار العلم شیراز در مدرسه شریفه نوشته شد علی ید الضعیف الفقیر الحقیر سلیمان الفیروز آبادی
موجودی نسخه: چاپ نشده است.
منابع: الذریعه ۴۰۹/۴
تصحیح و حاشیهنویسی: متن در حاشیه تصحیح شده است. حواشی به نام سلیم و بیرجندی [عبدالعلی بن محمد بیرجندی] دارد.
عناوین: عناوین و نشانی متن و اشکال هندسی به شنگرف
آرایهها: صفحات مجدول زرین
یادداشتهای مربوط به کتابخانه: سجع مهر مستطیل (اموال دولتی وزارت معارف شماره3248). « سه تومان قیمت شد فی 1307)
برافزوده: یادداشت انتهای کتاب شعر از نظیری نیشابوری : کتاب هفت ملت گر بخواند آدمی عامی است. راقیه (تعدادی حروف رمزی نوشته است) سنه 1222 ه.ق
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
آسیبدیدگی: حاشی سمت چپ ورق 62 خط خورده است.
برگ: 247 ورق -495 ص سطر: 25 سطر
جلد: قطع خشتی تیماج مشکی
اندازه جلد: 23*13
تعداد عکس با جلد: 252 فریم
واقف: حاج محمدحسین خان مروی، شهر جمادی الاولی سنه 1232 ه.ق
