الفتوحات المکیه فی معرفه أسرار المالکیه و الملکیه
مؤلف: نجمالدین رازی (۵۷۳ ـ ۶۵۴ق)، عبدالله بن محمد اسدى رازی
(موضوع – زبان): عرفان -فارسی
کاتب: علی نقی ابن حاجی میرزا آقائی
خط: نسخ
تاریخ کتابت: 1263 ه.ق
محل کتابت: نامعلوم
آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعدد پادشاهی را که وجود هر موجود نتیجه جود اوست و جوهر هر موجود حمد و ثنای او که إِنْ مِنْ شَیْءٍ إِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ آنخداوندی که از بدیع قدرت وضع بقلم کرم نقوش نفوس را برصفحه صحیفه عدم رقم فرمود…
انجام: رباعی:یا رب تو چنین سایه یزدانیرا /بگذار بدین جهان جهانبانی را/اندر کنف و عاطفت خویشتن دار / این حامی بیضه مسلمانی را /و الحمد لله رب العالمین و الصلوه و السلام علی خیر خلقه و افضل انبیائه محمد و آله اجمعین الطیبین الطاهرین
کتابشناسی: مؤلف در مقدمه کتاب می فرماید :«برادران بدانید که مقصود و خلاصه جملگی آفرینش وجود انسان است و معرفت حقیقی جز از انسان درست نیاید زیرا که ملک و جنّ اگر چه در تعبد با ایشان شریک بودند اما انسان را تحمل بار امانت و معرفت از جمله کاینات ممتاز گشت که إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَهَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ… هیچ یک را بار امانت معرفت کشیدن درست در نیامد الّا از انسان که آئینه جمال نمای حضرت الوهیت خواست بود و مظهر جملگی صفات او اشارت …و لیکن تا نفس انسان به کمال صفات آینگی رسد مسالک و مهالک بسیار قطع باید کرد و آن جز بواسطه سلوک و جاده شریعت و طریقت و حقیقت دست ندهد پس این کتاب در بیان سلوک راه دین و وصول بعالم یقین و تربیت نفس انسانی و معرفت صفات ربانی بر پنج باب و چهار فصل بیان می افتد چنانکه شرح آن در دیباچه کتاب بیاید » کتاب، بر پنج باب و چهار فصل بنا شده و فهرست فصول، در مقدمهى آن آمده است. باب اول: در بیان فایده نهادن کتاب در سخن ارباب طریقت و بیان سلوک، در بیان سبب نهادن کتاب خاصه به پارسى و در بیان نسق و نهج کتاب است(در سه فصل)باب دویّم: درباره مبدأ موجودات یا آفرینش جهان و انسان است و در فصل چهارم و پنجم آن، به داستان لطیفِ دلآویزى، از آفرینش آدم پرداخته که بىشبهه از دلآویزترین نثرهاى شاعرانه در زبان فارسى به شمار مىآید(در پنج فصل)باب سیّم: در بیان معاش خلق است که مفصلترین ابواب کتاب مىباشد و قریب به نصفى از آن را شامل است و در آن، طى بیست فصل، اصول عقاید عرفانى آمده است. باب چهارم: در بیان معاد نفوس سعدا و اشقیا نگارش یافته است(در چهار فصل)باب پنجم :در بیان سلوک طوایف مختلف از پادشاهان تا پیشهوران و برزگران و وظایف اخلاقى و دینى هر طبقه در هشت فصل بیان گردیده و این باب، از نظر اشتمال بر جزئیات وضع اجتماعى عصر مؤلّف کتاب، از مهمترین قسمتهاى آن است.
انجامه: و ارحم کاتبه آمین رب العالمین ختم و کتب علی ید الفقیر الآثم الجانی علی نقی ابن المرحوم المغفور حاجی میرزا آقائی طهرانی سنه 1263
موجودی نسخه: در انتشارات فردوس، تهران ۱۳۸۸ ش چاپ شده است . شرکت انتشارات علمی و فرهنگی 1379
منابع: الذریعه ۳۰۸/۲۰
تصحیح و حاشیهنویسی: متن در حاشیه تصحیح شده است .
عناوین: عناوین شنگرف
برافزوده: تبعّد عن الدنیا و کن خیر وارثا/ الی النشأه الاخری ایا خیر حاذق / فتبّاً لمن ارضی بها غیر واثق/اذا شئت ان تُحیی فمُت عن علایق /من الحس خمسٌ ثم عن مدرکاتها /و قابل توجه النّفس عالم قدسها/فذاک حیات النفس بعد مماتها- این چراغ شمس کو روشن بود/ نه از فتیل و پنبه و روغن بود – خانهٔ سر جمله پر سودا بود/صدر پر وسواس و پر غوغا بود / باقی اعضا ز فکر آسودهاند/وآن صدور از صادران فرسودهاند-یادداشت انتهای کتاب شعری از مولوی با مطلع : نوحهگر باشد مقلد در حدیث/جز طمع نبود مراد آن خبیث/نوحهگر گوید حدیث سوزناک/لیک کو سوز دل و دامان چاک . و کَم مِن فَتىً یُمسی ویُصبحُ آمِنا و قَد نُسِجَت أکفانُهُ وهُوَ لا یَدری(دیوان منسوب به امیر المؤمنین علیه السلام )
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
آسیبدیدگی: فریم 64 سمت راست آب خورده جوهر بهم ریخته
برگ: 127 ورق – 258ص، سطر: 21 سطر
جلد: قطع خشتی تیماج قهوه ای مجدول.
اندازه جلد: 21×14
تعدادعکس با جلد: 130 فریم
واقف: سجع مهر مستطیل(بر طبق وصیت مرحوم آیت الله سرخه ای وقف بر کتابخانه مدرسه مرحوم خان مروی گردید)
