کافی (اصول)
مؤلف: ثقهالاسلام کلینی، ابوجعفر محمّد بن یعقوب بن اسحاق ورامینی رازی معروف به کُلِینی، (متوفى 328ق)
(موضوع – زبان): حدیث-عربی
کاتب: عبد الغفور ابن محمد تقی القزوینی
خط: نسخ
تاریخ کتابت: سنه 1085ه.ق
محل کتابت: نامعلوم
آغاز: بسمله هو المعین و به ثقتی ، الحمدلله المحمود لنعمته، المعبود لقدرته، المطاع فی سلطانه المرهوب لجلاله، المرغوب إلیه فیما عنده النافذ أمره فی جمیع خلقه علا فاستعلا و دنی فتعالی و ارتفع کل منظر …
انجام: تم کتاب التوقیت من کتاب الکافی للشیخ ابی جعفر محمد بن یعقوب الکلینی رحمه الله علیه و یتلوه کتاب الایمان و الکفر انشاء الله تعالی و تقدس و الحمد لله رب العالمین وحده لا شریک له و صلی الله علی سیدنا محمد و عترته الطاهرین و سلم تسلیما
کتابشناسی: مرحوم کلینی در مقدمه کتاب بعد از حمد و ثنای الهی و مطالب دقیقی در مورد توحید و ارسال رسل و پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و نزول قرآن و ائمه علیهم السلام آورده و شکایت و درد دلی میکند از همدست شدن مردم آن روزگار با جهالت و نادانی و دوریشان از دانش…و این مطالب را برای کسی مینویسد که از ایشان درخواست کرده تا کتابی جامع در علوم دین بنویسد که برای شیعیان کافی باشد و نیاز ایشان به منابع اهل بیت علیهم السلام را بر طرف سازد (مقدمه مولف بسیار دقیق و خواندنی است ) مرحوم کلینی کتاب کافی را را به سه قسمت تقسیم کرده است اصول کافی ،فروع کافی و روضه کافی . بخش اول در زمینه اعتقادات است بخش دوم فروع متعلق به روایات فقه است بخش سوم روضه متعلق به تاریخ و سیرت معصومین علیهم السلام و نوادر است . اصول کافی را از کتاب عقل و جهل شروع می کند و علت آغاز کتاب از باب عقل را اینگونه میفرماید : اول حقیقتی که این نوشته را با آن آغاز می نمایم و کتاب خود را با آن می گشایم کتاب عقل و فضایل دانش و رفعت مرتبه اهل آن و بزرگواری شخصیت شان و نقصان جهل و بی شخصیت بودن اهل آن و سقوط منزلت ایشان است چرا که عقل چون قطب آسیا است که چرخ تکلیف بر محور آن میچرخد و سپس در باب وجوب علم آموزی و صفت علم ،اصناف علم ،ثواب عالم و متعلم و صفت علماء و..احادیثی می آورد در باب حجت میفرماید :من کتاب حجت را تا حدی مبسوط و مشروح قرار دادم گرچه به اندازه ای که شایسته بود آن را کامل نکردم زیرا خوش نداشتم از حظ و نصیب آن بکاهم .
در مجموع ابواب اصول کافی به شرح زیر است کتابُ العقل و الجهل کتاب فَضل العِلم که در ۲۲ باب شکل گرفته است کتابُ التَوحید که دارای ۳۵ باب است کتابُ الحُجَّهکه خود شامل ۱۳۰ باب است و احادیثی در آن جمع شده ضرورت امامت، اسامی امامان شیعه، صفات ائمه، زندگی آنان و دلایل اثبات امامت ایشان را بیان میکنند کتابُ الایمان والکُفر که دارای ۲۰۹ باب است کتابُ الدعاء با ۶۰ باب کتابُ فَضل القرآن در ۱۴ باب کتابُ العِشْرَه که دارای ۲۹ باب است.کل احادیث کافی بیشتر از شانزده هزار است کتاب کافی یکی از کتب اربعه شیعه امامیه است شروح و حواشی بر کافی نوشته شده است که بهترین آنها مرآه العقول علامه مجلسی رحمه الله است .کتاب حاضر از ابتدای اصول کافی است تا انتهای کتاب الحجه است در ابتدای کتاب هم نوشته این کتاب نصف اول کتاب کافی است (نیمه دوم این کتاب در این کتابخانه نیست )
انجامه: قد تم هذا فی سلخ شهر ذی حجه الحرام فی سنه 1085 کتبه العبد الاقل عبد الغفور ابن محمد تقی القزوینی غفر الله لهما
موجودی نسخه: مکرر توسط ناشران داخلی و خارجی چاپ شده است .
منابع: ذریعه ۲۴۵/۱۷-۲۴۶
تصحیح و حاشیهنویسی: حاشیه ازمحمد بن یحیی ورق 120
عناوین: شنگرف
یادداشتهای مربوط به کتابخانه: مهر مربع (اموال دولتی وزارت معارف شماره 2756)- قیمت پانزده قران است 1307
برافزوده: یادداشت کاتب ورق44 :شرعت فیه بعون الله الملک المستعان و حسن توفیقه فی یوم الثبت یوم الخامس من شهر الرجب المرجب سنه الف و ثمان و علی الله التکلان
رکابهدار. جزو: ۸ برگی.
آسیبدیدگی: کتاب رطوبت خورده صفحات انتهایی مرمت شده است .
کاغذ: صفحات ابتدایی و انتهایی کتاب فرنگی مهر برجسته بیضوی بزرگ با علامت N76 دارد-بعضی از صفحات کاغذ رنگ آجری دارد.
برگ: 142 ورق-282ص- سطر: 25 سطر
جلد: قطع رحلی تیماج مشکی بیست ورق مجدول با شنگرف
اندازه جلد: 23×36شماره 45
تعداد عکس با جلد: 148 فریم
واقف: کتاب وقفی رضا دامغانی است 1285 که در بخش وقفنامه ها خواهد آمد- ابتداء صفحه دوم بالای سمت چپ کتاب وقف نامه ای بوده که تعمدا پاک شده است(مهر رضا دامغانی دارد) –
